Głogów może się pochwalić najstarszą kapitułą kolegiacką w Polsce? Historycy potwierdzają

Czy wiecie, że w Głogowie powstała najstarsza kapituła kolegiacka w Polsce? Według historyków kościoła, jej początki sięgają 1120 roku, a jej znaczenie wykraczało daleko poza lokalne granice. To właśnie w Głogowie, przy ówczesnym kościele św. Piotra, na lewym brzegu Odry, zaczęła się historia, która po przeszło 200 latach przerwy doczekała się spektakularnego odrodzenia.

Średniowieczne początki – fundacja i lokalizacja

Pierwsze kapituły kolegiackie w Polsce pojawiły się już w XII wieku, lokowano je w grodach o strategicznym znaczeniu administracyjnym, kościelnym i gospodarczym. Na terenie diecezji wrocławskiej powstało ich dziesięć. Wśród nich prym wiodła właśnie głogowska. Jej fundatorami byli biskup wrocławski Heymo oraz komes głogowski Wojsław. Nie bez znaczenia była prawdopodobnie aprobata samego księcia Bolesława Krzywoustego.

Co ciekawe, część badaczy wskazuje, że pierwotnym miejscem funkcjonowania kapituły był lewobrzeżny kościół św. Piotra. Dopiero z czasem przeniesiono ją na Ostrów Tumski, gdzie przez stulecia pełniła kluczową rolę.

Rola, prestiż i międzynarodowe wpływy

Kapituła głogowska była nie tylko najliczniejsza, ale i najlepiej uposażona w całej diecezji wrocławskiej. Pod względem godności uznawano ją za najważniejszą świątynię Śląska po katedrze wrocławskiej. Jej członkowie – prałaci i kanonicy – często łączyli funkcje w kilku kapitułach, co świadczy o silnych powiązaniach personalnych i administracyjnych z Wrocławiem.

Prebendy głogowskie były niezwykle atrakcyjne. Otrzymywali je duchowni zaakceptowani przez biskupa wrocławskiego, ale także protegowani dworów książęcych – legnickiego, głogowskiego, ścinawskiego, wrocławskiego, ziębickiego, żagańskiego, a nawet cieszyńskiego. Co więcej, o kanonię starali się również przedstawiciele dworu czeskiego, węgierscy królowie, biskupi innych diecezji, a nawet Stolica Apostolska dla swych podopiecznych.

Kapituła głogowska jest najstarszą kapitułą w Polsce.

ks. dr Henryk Gerlic

Likwidacja przez Prusy i współczesne odrodzenie

Funkcjonowanie kapituły przerwał rok 1810. Władze pruskie, na mocy edyktu króla Fryderyka Wilhelma III, dokonały sekularyzacji dóbr duchowych, włączając je do monarchii. Przez ponad dwa stulecia kapituła istniała tylko w źródłach historycznych. Dopiero w 2020 roku, w 900. rocznicę powstania, biskup Tadeusz Lityński podjął decyzję o jej przywróceniu. Dwa lata później powołano pierwszych kanoników gremialnych i honorowych. Kulminacją tych wydarzeń była uroczysta instalacja kapituły w kolegiacie, która miała miejsce w marcu 2023 roku.

W ramach jubileuszu Poczta Polska wyemitowała okolicznościowy znaczek pocztowy. Ukazała się także naukowa publikacja szczegółowo opisująca dzieje kapituły.

Dla mieszkańców Głogowa i całego regionu przywrócenie kapituły to nie tylko symboliczny gest. To przywrócenie ciągłości historycznej i duchowej. Kapituła była bowiem nie tylko instytucją kościelną, ale ważnym ośrodkiem kultury, nauki i życia religijnego, który przez wieki kształtował tożsamość ziemi głogowskiej. Jej odrodzenie to dowód na żywotność lokalnej tradycji i znaczenie, jakie Głogów miał w średniowiecznej Europie.

Co dalej? Instalacja kapituły w 2023 roku otwiera nowy rozdział w jej historii. Kanonicy będą kontynuować misję duszpasterską i kulturotwórczą, a sama kapituła ma szansę znów stać się ważnym miejscem na mapie diecezji. Źródło: materiały Kapituły Kolegiackiej w Głogowie.